Αναρρίχηση, γνωρίζω τα πάντα για μια δραστηριότητα που δεν είναι μόνο άθλημα
Σύνταξη άρθρου: Αριστοτέλης Παπαδημητρίου
Επιμέλεια άρθρου: Κωνσταντίνος Ουρανός
Η αναρρίχηση είναι άθλημα αλλά όχι μόνο, που περιλαμβάνει την ανάβαση σε φυσικό βράχο ή σε τεχνητές επιφάνειες (αναρριχητικούς τοίχους), με ασφάλεια με σχοινιά ή και χωρίς.
Τα είδη της αναρρίχησης
Υπάρχουν πολλά είδη αναρρίχησης με τα δημοφιλέστερα να είναι το Μπούλντερ (αναρρίχηση μικρού ύψους και συγκεκριμένης τακτικής σε κλειστό γυμναστήριο με στρώματα) και, φυσικά, η αναρρίχηση στο βράχο με σκοινιά. Ας τα δούμε αναλυτικά.
Τα είδη που έχουν να κάνουν με το πού σκαρφαλώνουμε
Αναρρίχηση στον βράχο (Αθλητική αναρρίχηση)
– Διαδρομές με προτοποθετημένα καρφιά (βύσματα) στον βράχο
– Είναι γρήγορη και ασφαλής και εστιάζει σε τεχνική και δύναμη
– Θεωρείται πιο «φυσική»
Bouldering (Boulder = ογκόλιθος)
– Αναρρίχηση σε χαμηλούς βράχους ή κυρίως σε τοίχο γυμναστηρίου χωρίς σχοινιά
– Χρήση στρωμάτων στο έδαφος, σε περίπτωση πτώσης
– Δίνει έμφαση σε δυναμικές κινήσεις και τεχνική
Γυμναστήριο – Αναρρίχηση σε εσωτερικούς χώρους
– Τεχνητοί τοίχοι με προσαρμοσμένα πατήματα και πιασίματα
– Κατάλληλο τόσο για αρχάριους όσο και για προπόνηση
– Με σκοινί ή χωρίς (bouldering)
Αναρρίχηση πάγου – μεικτές διαδρομές. Γίνεται το χειμώνα σε
ψηλά ελληνικά βουνά. Κυρίως στο εξωτερικό σε βουνά με πάγο
– Αναρρίχηση σε πάγο ή σε συνδυασμό πάγου και βράχου
– Απαιτεί ειδικό εξοπλισμό, όπως πιολέ (ορειβατική αξίνα) και κραμπόν (μεταλλικές αγκίδες που σαν σχάρα προσαρμόζονται στη σόλα του ορειβατικού παπουτσιού στο χιόνι και στον πάγο. Η αγκίδες εισχωρούν στον πάγο και στο χιόνι και δίνουν σταθερότητα στην αναρρίχηση)
Τα είδη που έχουν να κάνουν με τον εξοπλισμό που χρησιμοποιούμε
Top Rope (2 άτομα: αναρριχητής και ασφαλιστής)
– Το σχοινί είναι δεμένο στην κορυφή της διαδρομής και ασφαλίζει τον αναρριχητή από πάνω
– Ιδανικό για αρχάριους, με ελάχιστο ρίσκο πτώσης — σε περίπτωση πτώσης, ο αναρριχητής απλώς κρεμιέται στο σχοινί
Επικεφαλής – Lead (2 άτομα: αναρριχητής και ασφαλιστής)
Ο αναρριχητής ανεβαίνει δεμένος στο σχοινί και το κλιπάρει στα ενδιάμεσα σημεία ασφάλισης (βύσματα) καθώς προχωρά. Μεγαλύτερος κίνδυνος πτώσης (με αιώρηση, όχι στο έδαφος), απαιτεί εμπειρία και καλή τεχνική
Αναρρίχηση χωρίς σχοινί – Free Solo
– Εξαιρετικά επικίνδυνη μορφή αναρρίχησης, που επιχειρείται μόνο από πολύ έμπειρους αναρριχητές
– Δεν υπάρχει καμία ασφάλιση — ένα λάθος μπορεί να είναι μοιραίο
Τεχνητή Αναρρίχηση Aid Climbing
– Ο αναρριχητής χρησιμοποιεί εξοπλισμό όχι μόνο για ασφάλεια αλλά και για να στηριχθεί επάνω του ώστε να προχωρήσει προς τα πάνω
– Αντί να βασίζεται αποκλειστικά στα φυσικά πατήματα και πιασίματα του βράχου, τοποθετεί ειδικό εξοπλισμό στις ρωγμές και ανεβαίνει πατώντας ή τραβώντας πάνω σε αυτόν
– Συνήθως χρησιμοποιούνται ειδικές «σκάλες» από ιμάντες και άλλα μέσα προστασίας που τοποθετούνται προσωρινά στον βράχο
– Ο αναρριχητής στέκεται πάνω στον εξοπλισμό για να φτάσει πιο ψηλά και στη συνέχεια τοποθετεί το επόμενο σημείο στήριξης, συνεχίζοντας έτσι την ανάβαση
– Εφαρμόζεται κυρίως σε μεγάλες ή ιδιαίτερα δύσκολες διαδρομές, όπου η ελεύθερη αναρρίχηση δεν είναι εφικτή
– Απαιτεί μεγάλη εμπειρία, σωστή τοποθέτηση εξοπλισμού και υψηλό επίπεδο τεχνικής
– Συναντάται σε εργασίες σε ύψος και σε επιχειρήσεις διάσωσης σε απόκρημνα πεδία
Για βράχους πάνω από το νερό – Deep Water Solo
Αναρρίχηση πάνω από νερό χωρίς χρήση σχοινιού. Σε περίπτωση πτώσης, ο αναρριχητής καταλήγει στο νερό (προσθαλάσσωση).
Εξοπλισμός
Η αναρρίχηση στο βράχο πρέπει να γίνεται με δύο άτομα (ο ένας σκαρφαλώνει κι άλλος ασφαλίζει) και πρέπει η διαδρομή να είναι πλήρως «ανοιγμένη», δηλαδή να είναι καθαρισμένη, τρυπημένη με βύσματα και ρελέ για το σχοινί, ώστε να μπορεί ο αθλητής να σκαρφαλώσει. Ο αναρριχητής φοράει πάντα ειδικά παπούτσια, κράνος και φέρει ζώνη ασφαλείας (μποντριέ) γύρω από τη λεκάνη, όπου και δένει καλά το σκοινί. Βάζει ειδική σκόνη στα χέρια (μαγνησία), ώστε να μη γλιστράει.
Πώς να ασχοληθείς ερασιτεχνικά ή και επαγγελματικά
Στην Ελλάδα, το ποσοστό του πληθυσμού που ασχολείται με το άθλημα παραμένει χαμηλό. Παρόλα αυτά, τα τελευταία χρόνια, κυρίως μετά την πανδημία, παρατηρείται έντονη στροφή προς αθλήματα στη φύση που περιλαμβάνουν και την αναρρίχηση.
Και μην ξεχνάμε, μεγάλο όφελος είναι, πως η αναρρίχηση γυμνάζει σχεδόν κάθε μέρος του σώματος ακόμα και τον εγκέφαλο με πολλαπλά οφέλη για την σωματική αλλά και κυρίως για την ψυχική υγεία.
Για να ασχοληθεί με την αναρρίχηση πρέπει πρώτα να συμβουλευτεί έναν επαγγελματία, διότι υπάρχουν κρίσιμες πληροφορίες απαραίτητες, για να διασφαλιστεί η ασφάλειά του και η ψυχαγωγία του. Ο ενδεδειγμένος τρόπος εκμάθησης είναι η συμμετοχή σε οργανωμένα προγράμματα ορειβασίας ή αναρρίχησης (σχολές) που προσφέρονται από επίσημους ορειβατικούς συλλόγους της Ε.Ο.Ο.Α., υπό την καθοδήγηση πιστοποιημένων και έμπειρων εκπαιδευτών. Η αναρρίχηση, όπως και στα περισσότερα αθλήματα, απαιτεί ένα καλά γυμνασμένο σώμα, μια καλή διατροφή, πολλή προπόνηση και, φυσικά, αρκετό πάθος, όπως έχει προαναφερθεί.
Επίσης, χρειάζεται και πολλή μελέτη, συνεχής προσπάθεια για να εμπεδώσει τις τακτικές που απαιτεί η κάθε διαδρομή στην οποία σκοπεύει να αναρριχηθεί.
Η αναρρίχηση είναι από τα πιο ασφαλή αθλήματα εφόσον κάποιος την κάνει σωστά, αλλιώς μετατρέπεται σε ένα σπορ που μπορεί να σου στοιχίσει τη ζωή.
Πόσο επικίνδυνη είναι η αναρρίχηση;
Η αναρρίχηση δεν επιτρέπει λάθη που προκύπτουν από λάθος η ανεπαρκή γνώση. Ωστόσο, όταν πραγματοποιείται σωστά και τηρούνται οι κανόνες ασφαλείας, ιδιαίτερα στην αθλητική αναρρίχηση όπου υπάρχουν μόνιμα μέσα ασφάλισης, ο βαθμός κινδύνου παραμένει σχετικά χαμηλός. Σε μεγάλο βαθμό, η ασφάλεια εξαρτάται από το πόσο προσεκτικά εφαρμόζονται οι βασικές αρχές ασφαλείας. Μάλιστα, σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία, πολλές φορές η διαδρομή με το αυτοκίνητο μέχρι το αναρριχητικό πεδίο ενέχει μεγαλύτερο κίνδυνο από την ίδια τη δραστηριότητα.
Υπάρχει ασφάλιση για ατυχήματα στην αναρρίχηση;
Η κρατική ασφάλιση (Ε.Ο.Π.Υ.Υ.) καλύπτει την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη ενώ η ιδιωτική ασφάλιση μπορεί να καλύψει ατυχήματα αναρρίχησης. Στη δεύτερη περίπτωση, απαιτείται ειδικό ασφαλιστήριο ή ρητή πρόσθετη κάλυψη καθώς πολλές γενικές ή ταξιδιωτικές ασφάλειες εξαιρούν το άθλημα.
Υπάρχει κάποια κατηγορία ανθρώπων που δεν κάνει να σκαρφαλώνει;
Η αναρρίχηση δεν συνιστάται για άτομα που έχουν μη ελεγχόμενες παθήσεις, οι οποίες μπορούν να οδηγήσουν σε ξαφνική απώλεια ελέγχου ή συνείδησης, ούτε για όσους είναι τραυματισμένοι ή βρίσκονται υπό την επήρεια ουσιών. Όσον αφορά τους υπόλοιπους, η δραστηριότητα μπορεί να πραγματοποιηθεί με ασφάλεια,
εφόσον έχει προηγηθεί η κατάλληλη εκπαίδευση και η σωστή προσαρμογή στις δυνατότητες του καθενός. Σημαντικό ρόλο παίζει και η ηλικία καθώς με την αναρρίχηση μπορούν να ασχοληθούν και παιδιά μα και ηλικιωμένοι άνθρωποι.
Ποιοι είναι οι πιο σημαντικοί και πλήρεις αναρριχητικοί προορισμοί στην Ελλάδα
Η Κάλυμνος και το Λεωνίδιο αποτελούν τους δύο πιο οργανωμένους και δημοφιλείς αναρριχητικούς προορισμούς της χώρας.
Η Κάλυμνος
Η Κάλυμνος αναγνωρίζεται διεθνώς ως μία από τις σημαντικότερες περιοχές αναρρίχηση στον κόσμο και τόπος πρότυπο για το άθλημα. Με περίπου 5.000 διαδρομές που καλύπτουν κάθε επίπεδο δυσκολίας, ξεχωρίζει ως ίσως ο μοναδικός ελληνικός προορισμός όπου ο εναλλακτικός τουρισμός έχει ενεργή παρουσία για οκτώ μήνες τον χρόνο. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι συχνά αποκαλείται «Μέκκα της αναρρίχησης». Η Κάλυμνος έχει μεγάλη ποικιλία διαδρομών, θέα και φύση καθώς και βράχους που σε ελάχιστα μέρη θα συναντήσει κάποιος. Αυτά όλα συνιστούν αυτό που ονομάζουμε εξαιρετικές συνθήκες αναρρίχησης. Ανά τα χρόνια, αυτά έχουν καταστήσει την Κάλυμνο από τους κυριότερους προορισμούς συνάντησης ερασιτεχνών και επαγγελματιών αναρριχητών ανά τον κόσμο με πολλούς να έχουν εγκατασταθεί μόνιμα στο νησί, ζώντας στον δικό τους «παράδεισο».
Το Λεωνίδιο
Το Λεωνίδιο, μια παραδοσιακή πόλη της Ανατολικής Πελοποννήσου, έχει αναδειχθεί σε σημαντικό προορισμό για αθλητική αναρρίχηση, καθώς και για απαιτητικές και μεγάλες διαδρομές πολλών σχοινιών σε εξαιρετικό ασβεστόλιθο. Το ιδιαίτερο μικροκλίμα της περιοχής καθιστά τους χειμερινούς μήνες ιδανικούς για αναρρίχηση, μετατρέποντάς τους σε περίοδο αιχμής. Τα τελευταία χρόνια, η ραγδαία ανάπτυξη της δραστηριότητας έχει συμβάλει αισθητά στην αύξηση των τουριστικών καταλυμάτων.
Άλλοι αναρριχητικοί προορισμοί στην Ελλάδα για αναρρίχηση αποτελούν οι:
– Κυπαρίσσι Λακωνίας
– Μετέωρα
– Ναύπλιο (Προς παραλία της Καραθώνας)
– Στυμφαλία λίμνη (Πεδίο Φρύγανη)
– Βαράσοβα Αιτωλοακαρνανίας
– Νεάπολη Λακωνίας (Αναρριχητικό πάρκο Ζόμπολο)
Καθώς και αρκετοί μικρότεροι προορισμοί.
Τα αναρριχητικά πεδία εντός της Αττικής
Η Αττική διαθέτει αρκετά και καλά αναρριχητικά πεδία.
– Πάρνηθα (Διάσπαρτα 7 διαφορετικά πεδία)
– Πεντέλη (Κυρίως στη σπηλιά του Νταβέλη και στα παλιά λατομεία μαρμάρου)
– Υμηττός (Διάσπαρτα 9 πεδία)
– Λόφος Φιλοπάππου (Εύκολη πρόσβαση άλλα παλιές και κακοσυντηρημένες διαδρομές)
– Ιερά Οδός – Πετρούπολη (Χειμωνιάτικος προορισμός με πολλές αναρριχητικές επιλογές)
– Πεδίο «Ζαχαρίτσα» – Καματερό (Εύκολα προσβάσιμο)
– Πεδίο «Κουτσουμαράκη» – Πετρούπολη (Εύκολα προσβάσιμο με βατές αναρριχητικές διαδρομές)
– Κρατήρας Χάος – Λαύριο (Τρομερά ενδιαφέρον αλλά με διαδρομές υψηλού βαθμού δυσκολίας)
– Μαυροσουβάλα – Μαλακάσα
– Πεδίο «Μερέντα» – Μαρκόπουλο (Περιλαμβάνει και διαδρομές για αρχάριους)
– Μαγούλα («Σκληρό» πεδίο υψηλής δυσκολίας)
– Πεδίο «Έτος» – Σπάτα (Καλό για νέους αναρριχητές και παιδιά)
– Πεδίο Άγιας Μαρίνας – (Μικρό αλλά πεδίο/πρόκληση κοντά στη θάλασσα)
– Τουρκοβούνια (Εύκολα προσβάσιμο αλλά κακοσυντηρημένο)
– Πεδίο «Αχαρνείς» – Φυλή (Ιδανικό για νέους αναρριχητές – Εκπαιδευτικό πεδίο
του Ε.Ο.Σ. Αχαρνών. Δεν συνιστάται η επίσκεψη τις ημέρες που τα μέλη της σχολής ασκούνται.)
Στην Αθήνα, φυσικά, υπάρχουν και πολλοί ιδιωτικοί περίκλειστοι τοίχοι (σε εσωτερικούς χώρους), οι οποίοι ενδείκνυται και για μαθήματα αρχαρίων αλλά και για άσκηση γενικότερα.
Πώς πληροφορούνται οι αναρριχητές για τα αναρριχητικά πεδία
Η προβολή γίνεται μέσα από συνεργασίες με τις τοπικές κοινωνίες (φεστιβάλ, εκδηλώσεις, δημοσιεύσεις, βίντεο, κοινωνικά δίκτυα), αλλά και μέσω αναρριχητικών οδηγών. Έχουν εκδοθεί οδηγοί για την Κάλυμνο, το Λεωνίδιο, το Κυπαρίσσι και ένας γενικός οδηγός για την Ελλάδα. Παράλληλα, πλήρη ενημέρωση μπορεί να έχει κάποιος μέσω εξειδικευμένων ιστοσελίδων (βλέπε τις Πηγές στο τέλος του άρθρου).
Ποιες είναι οι ιδανικές εποχές για αναρρίχηση
Οι ιδανικές εποχές για αναρρίχηση διαφέρουν, κάτι που οφείλεται σε διάφορα πράγματα. Αυτό εξαρτάται από την περιοχή του πεδίου, τον προσανατολισμό του βράχου και πολλές φορές, το υψόμετρο. Παρότι υπάρχουν ιδανικές εποχές, οι παράγοντες δεν είναι πάντα σταθεροί.
Στην περίπτωση της Ελλάδας, η αναρρίχηση πραγματοποιείται όλο τον χρόνο με την ιδανική εποχή να είναι το φθινόπωρο (Σεπτέμβριος – Νοέμβριος) και η άνοιξη (Μάρτιος – Μάιος), διότι προσφέρουν δροσερές θερμοκρασίες και ξηρό βράχο. Επίσης, αποφεύγουν το κρύο και τις βροχές του χειμώνα αλλά και τις ακραίες ζέστες του καλοκαιριού.
Υπάρχουν βέβαια και εξαιρέσεις, κυρίως σε νότιες περιοχές όπως το Λεωνίδιο και το Ναύπλιο και σε πεδία με νοτιοδυτικό προσανατολισμό, όπου οι χαμηλές και ξηρές θερμοκρασίες επιτρέπουν καλύτερο «πιάσιμο» στον βράχο.
Η αναρρίχηση στους Ολυμπιακούς Αγώνες
Η αναρρίχηση εισήχθη στους Ολυμπιακούς Αγώνες νέων στο Μπουένος Άιρες της Αργεντινής το 2018 και ύστερα το 2020 στο Τόκιο εισήχθη η αναρρίχηση ενηλίκων. Η Αναρρίχηση ως ολυμπιακό άθλημα χωρίζεται σε τρεις διαφορετικές ειδικές κατηγορίες.
Bouldering
Το Bouldering είναι η κατηγορία χωρίς σχοινί όπου ο αθλητής ζητείται να αναρριχηθεί σε έναν τοίχο ύψους 4,5 μέτρων, σε 4 μικρές διαδρομές, με συγκεκριμένο χρόνο. Η τελική βαθμολογία αποφασίζεται βάσει του συνόλου των διαδρομών που έχει κάνει ο καθένας.
Lead
Στο Leαd αθλητής ασφαλίζεται με σκοινί και ζητείται να αναρριχηθεί σε έναν τοίχο ύψους 15 μέτρων σε 6 λεπτά. Νικητής αναδεικνύεται αυτός που θα ανέβει πιο ψηλά.
Speed
Το speed είναι ιδιαίτερα διαφορετική και πιο ανταγωνιστική κατηγορία από το Lead και το Bouldering, καθώς είναι ιδιαίτερα ελκυστικό για τους αμύητους στο άθλημα. Ζητείται από τους αθλητές να σκαρφαλώσουν με την μέγιστη ταχύτητα σε έναν αγώνα ενός εναντίον ενός, σε έναν τοίχο ύψους 15 μέτρων και κλήσης 5°. Νικητής είναι αυτός που θα φτάσει στην κορυφή πρώτος, ενώ o ηττημένος αποκλείεται.
Ενώ στους Ολυμπιακούς του Τόκιο νικητής θεωρούταν αυτός που συγκέντρωνε τους βαθμούς συνολικά και στις τρεις κατηγορίες, στους Ολυμπιακούς του Παρισιού καθιερώθηκε χωριστό μετάλλιο για το speed και ένα μετάλλιο για το Lead και το Bouldering μαζί. Αναμένονται εξελίξεις, όπως έχουν ανακοινωθεί, από την διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων του 2028 στο Los Άντζελες, όπου κάθε κατηγορία θα δίνει μετάλλιο ξεχωριστά.
Επίλογος
Το να ασχοληθεί κανείς με την αναρρίχηση αποτελεί ευκαιρία για να αποκτήσε αυτοπειθαρχία, να καλλιεργήσει την συγκέντρωσή του, να δυναμώσει την ψυχική του υγεία και να αποκτήσει τέλεια φυσική κατάσταση. Επιπλέον, αποτελεί αφορμή για επαφή με τη φύση, για να γνωρίσει ανθρώπους και να ταξιδέψει καθώς πρόκειται για ένα άθλημα που πεδίο του είναι όλος ο πλανήτης μας!
Πηγές
Ελληνική Ομοσπονδία Ορειβασίας – Αναρρίχησης
Ηλ. Ταχ.:[email protected]
Σοφία Αλεξανδροπούλου
Καθηγήτρια Φυσικής Αγωγής
Ελένη Σακελλαρίου
Καθηγήτρια Φυσικής Αγωγής
