Γιατί να μάθω αγγλικά
Σύνταξη άρθρου: Ελευθερία Σωμαράκη
Επιμέλεια άρθρου: Κωνσταντίνος Ουρανός
Η αγγλική γλώσσα αποτελεί τη lingua franca (*λίνγκουα φράνκα: η διεθνής γλώσσα επικοινωνίας) της σύγχρονης εποχής. Είναι η γλώσσα που ομιλείται σε περισσότερες χώρες από κάθε άλλη. Περίπου 1,5 δισεκατομμύριο άνθρωποι την έχουν ως μητρική ή ως δεύτερη (*συχνά χρησιμοποιούμενη ξένη) γλώσσα. Άλλοι τόσοι τη χρησιμοποιούν ευκαιριακά ή καταναλώνουν πολιτιστικά προϊόντα στην αγγλική. Αυτό την καθιστά τη βασική γλώσσα επικοινωνίας μεταξύ διαφορετικών εθνών και πολιτισμών στον κόσμο σήμερα.
Πού μιλιέται επισήμως η αγγλική γλώσσα σήμερα
Η αγγλική είναι κύρια ή επίσημη γλώσσα σε πολλές χώρες ανά τον κόσμο. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην Ιρλανδία, στον Καναδά, στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, στην Αυστραλία και την Νέα Ζηλανδία, αποτελεί την κυρίαρχη μητρική γλώσσα του πληθυσμού. Παράλληλα, είναι η επίσημη ή η ευρέως χρησιμοποιούμενη δεύτερη γλώσσα σε πολλές ακόμη χώρες, μερικές εκ των οποίων είναι η Ινδία, η Νιγηρία, η Νότια Αφρική, η Σιγκαπούρη, η Κένυα, η Τανζανία και οι Φιλιππίνες. Πολλές από αυτές αποτελούσαν τη λεγόμενη Βρετανική Κοινοπολιτεία. Πλέον η δομή αυτών των κρατών ονομάζεται Κοινοπολιτεία των Εθνών (Commonwealth of Nations).
Η αγγλική γλώσσα κατέχει κυρίαρχη θέση τόσο στα Ηνωμένα Έθνη, όσο και στην Ευρωπαϊκή Ένωση και παρά το γεγονός της εξόδου του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση, τα αγγλικά παραμένουν ως η πιο συχνά χρησιμοποιούμενη εργασιακή γλώσσα στους θεσμούς της ΕΕ: είναι δηλαδή η βασική γλώσσα συνεννόησης μεταξύ κρατών με διαφορετικά γλωσσικά υπόβαθρα και χρησιμοποιούνται σε πολυμερείς διαπραγματεύσεις, διεθνείς οργανισμούς και συνθήκες. Είναι, εν ολίγοις, η γλώσσα του διεθνούς εμπορίου, του διεθνούς επιχειρείν και της διεθνούς διπλωματίας.
Ένα πολύτιμο κι αναντικατάστατο εργαλείο για τον απλό πολίτη
Η γνώση των αγγλικών αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση τόσο στην εκπαίδευση όσο και για την επαγγελματική εξέλιξη:
• στον ακαδημαϊκό χώρο, τα πανεπιστημιακά ιδρύματα εντός και εκτός Ελλάδας, ζητούν πιστοποιημένη επάρκεια καθώς μεγάλο μέρος της σύγχρονης παραγόμενης βιβλιογραφίας δημοσιεύεται στα αγγλικά. Στο Ε.Κ.Π.Α. αλλά και σε άλλα πανεπιστήμια της χώρας οι πτυχιακές και διπλωματικές εργασίες παραδίδονται μαζί με το «abstract», δηλαδή την περίληψη της εργασίας στα αγγλικά, ώστε να μπορεί η εργασία να είναι προσβάσιμη διεθνώς.
• στην αγορά εργασίας, η πιστοποιημένη γνώση τους προϋποτίθεται, ιδίως σε πολυεθνικές εταιρείες, καθώς αποτελεί τη γλώσσα εργασίας στις πολυεθνικές συνεργαζόμενες ομάδες. Επιπλέον, είναι η γλώσσα του διεθνούς εμπορίου και όλων των χρηματιστηρίων ανεξαιρέτως στον κόσμο. Όλες οι παγκόσμιες (transglobal) επιχειρηματικές δραστηριότητες και διαπραγματεύσεις γίνονται στα αγγλικά. Ιδιαιτέρως για την Ελλάδα, όπου οι τομείς του τουρισμού και της ναυτιλίας είναι πολύ δυναμικοί, η γνώση των αγγλικών είναι αναγκαία για την αποτελεσματική επικοινωνία και τις συναλλαγές. Επομένως, με τη γνώση των αγγλικών, δίνεται το λεγόμενο «competitive advantage», το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, σε ένα βιογραφικό σημείωμα.
Η πνευματικότητα και η ελευθεριότητα της αγγλικής γλώσσας
Η εκμάθηση των αγγλικών είναι μια ουσιαστική και παραγωγική πνευματική άσκηση. Μαθαίνοντας μια νέα γλώσσα γενικά, αποκτούμε νέα φωνή, έναν νέο τρόπο έκφρασης. Ακόμη, διευρύνουμε τους πνευματικούς μας ορίζοντες, βελτιώνουμε τις αντιληπτικές και παραγωγικές μας δεξιότητες, ενισχύουμε την μνήμη και τις δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων. Η πολυγλωσσία επιδρά θετικά στην εργαζόμενη μνήμη, δηλαδή την μνήμη του εγκεφάλου που χρησιμοποιείται ώστε να αποθηκεύσουμε πληροφορίες προσωρινά καθώς εξασκείται συνεχώς κατά την εκμάθηση νέας γλώσσας: πρέπει να θυμόμαστε λέξεις, κανόνες, χρόνους, άρτιες εκφράσεις και ιδιωματισμούς, ενόσω μιλάμε ή γράφουμε. Ακόμη, με την εκμάθηση και την μελέτη μιας ξένης γλώσσας, αναπτύσσονται οι μεταγνωστικές δεξιότητες (μαθαίνω πώς να μαθαίνω): δηλαδή εξασκούμαστε στο να «ζυγίζουμε» πληροφορίες, να προβλέπουμε αποτελέσματα, να αξιολογούμε γλωσσικές στρατηγικές έκφρασης, να οικοδομούμε νέα γνώση.
Η αγγλική είναι μια εύκολα προσβάσιμη γλώσσα. Μας επιτρέπει να δούμε γρήγορα πρόοδο στην κατανόηση και την έκφραση. Το αλφάβητο είναι οικείο καθώς είναι βασισμένo στο λατινικό. Η γραφή δεν έχει τόνους, κάτι που διευκολύνει πολύ στην εκμάθηση. Επιπλέον, δεν υφίσταται πληθυντικός ευγενείας: δηλαδή είτε μιλούσαμε στον δάσκαλο μας είτε στην αγαπημένη μας φίλη θα τους προσφωνούσαμε με το «you» (εσύ/εσείς): αυτό μας προσφέρει μεγαλύτερη άνεση στην επικοινωνία, χωρίς να έχουμε το άγχος ότι θα ακουστούμε αγενείς. Δεν υπάρχουν αρσενικές και θηλυκές λέξεις που χρειάζεται να απομνημονευθούν. Για παράδειγμα, το έπιπλο της καρέκλας δεν έχει γένος, είναι «a chair» δηλαδή το αντικείμενο «καρέκλα».
Στην αγγλική υπάρχουν και λέξεις που έχουν διαφορετικούς ρόλους χωρίς να αλλάζουν μορφή. Οι λέξεις clean, break, open, fast, free, light αποτελούν μερικά παραδείγματα. Επί παραδείγματι, το «Clean your room!» σημαίνει «Καθάρισε το δωμάτιό σου!», το «The room needs a clean» σημαίνει «Το δωμάτιο χρειάζεται καθάρισμα» και το «The room is clean» σημαίνει «Το δωμάτιο είναι καθαρό». Επομένως, μπορούμε να επικεντρωθούμε στη φαντασία και στην εκφραστικότητα, χωρίς να αγχωνόμαστε για κλίσεις και γένη.
Πρόσβαση στη γνώση και στην πληροφορία
Τα αγγλικά είναι η γλώσσα της Πληροφορίας. Με το 49% του συνόλου των ιστοσελίδων του παγκόσμιου ιστού να είναι στα αγγλικά, καταλαβαίνουμε πως η γνώση τους προσφέρει πρόσβαση σε μια τεράστια ποσότητα πληροφορίας. Εκεί, μπορεί να αναζητήσει και να ανακαλύψει κανείς νέες ιδέες και προοπτικές στα αντικείμενα που τον ενδιαφέρουν και δεν έχουν μεταφραστεί ακόμα στην γλώσσα του. Ως η κοινή γλώσσα της επιστήμης, τα επιστημονικά άρθρα δημοσιεύονται σε αυτήν ώστε να μπορέσει η νέα γνώση να διαδοθεί αποτελεσματικά παντού. Δηλαδή, η επαφή με το παγκόσμιο περιεχόμενο σημαίνει πρόσβαση στην γνώση και τις εξελίξεις. Και τα αγγλικά είναι το κλειδί.
Πολιτισμός
Η γνώση της αγγλικής γλώσσας δίνει τη δυνατότητα μελέτης και απόλαυσης του έργου διάσημων συγγραφέων της διεθνούς λογοτεχνίας στην αυθεντική τους γλώσσα. Τα έργα του Σαίξπηρ, του Κητς, του Σέλλεϋ, του Έλιοτ παίρνουν άλλες διαστάσεις και άλλα νοήματα όταν κάποιος τα διαβάζει στην γλώσσα που έγραφαν και αποσκοπούσαν να ερμηνευτούν οι ποιητές αυτοί. Κάποια σημαντικά έργα της αγγλόφωνης πεζογραφίας αποτελούν τα Ανεμοδαρμένα Ύψη της Έμιλυ Μπροντέ, το 1984 του Τζωρτζ Όργουελ, η Περηφάνια και Προκατάληψη της Τζέιν Όστεν, ο Φρανκενστάιν της Μέρι Σέλεϊ, το Πορτρέτο του Ντόριαν Γκρέι του Όσκαρ Γουάιλντ, ο Οδυσσέας του Τζέιμς Τζόις, Ο Φύλακας στη σίκαλη του Τζέρομ Σάλιντζερ, Τα σταφύλια της οργής του Τζον Στάινμπεκ, τα μυθιστορήματα της Αγκάθα Κρίστι και του Άρθουρ Κόναν Ντόιλ αλλά και τα σημαντικά επιστημονικά κείμενα του Στήβεν Χόκινγκ, του Νόαμ Τσόμσκι ή του Φράνσις Φουκουγιάμα και πολλών ακόμη εξαιρετικά σημαντικών. Όσον αφορά στα κλασικά αλλά και γενικότερα στα λογοτεχνικά έργα, παρόλο που οι μεταφραστές επιδιώκουν να αποδίδεται το νόημα και το συναίσθημα του συγγραφέα, η ανάγνωσή τους στην αρχική τους γλώσσα είναι ο μόνος τρόπος ώστε κάποιος να τα εκτιμήσει, να τα «γευθεί» πλήρως. Το ίδιο φυσικά ισχύει με το να δει κανείς αγγλικό θέατρο ή κινηματογράφο.
Είναι γνωστό πως τα αγγλικά αποτελούν την γλώσσα της «ποπ» κουλτούρας με τις πιο διάσημες ταινίες και σειρές να είναι παραγωγές του Χόλιγουντ και του Νέτφλιξ (Netflix) και τις μουσικές επιτυχίες (hits) να γράφονται στα αγγλικά. Κάποτε ήταν οι Βeatles, τώρα οι Coldplay: τα τραγούδια τους ακούγονται παντού. Κάποια αγγλόφωνα τραγούδια μάς αρέσουν τόσο που δεν μπορούμε να αρκεστούμε στο χορό! Θέλουμε να νιώσουμε το συναίσθημα του τραγουδιστή, να καταλάβουμε τι εννοεί και να τραγουδήσουμε μαζί του. Και αν δεν μας αρέσουν οι εμπορικές ταινίες και τα ποπ τραγούδια, είναι ίσως σημαντικό να καταλαβαίνουμε τι λένε ώστε να τα ερμηνεύσουμε κριτικά και να κατανοήσουμε καλύτερα την κυρίαρχη κουλτούρα.
Διαπολιτισμικότητα και επικοινωνία
Ως πολίτες του κόσμου, η γνώση των διεθνών γεγονότων και η άμεση πρόσβαση στην είδηση/πληροφορία μάς δίνει τη δύναμη της πληροφόρησης είτε χωρίς διαμεσολαβητές είτε με ποικίλους διαμεσολαβητές, πράγμα που οξύνει την κριτική προσέγγιση αυτής της πληροφορίας. Έχοντας την ικανότητα να επικοινωνήσουμε, στη lingua franca του σήμερα, συμμετέχουμε άμεσα σε μια παγκόσμια κοινότητα ιδεών, πλήρεις εφοδίων. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και άλλοι «χώροι» στο διαδίκτυο μάς δίνουν φωνή και είναι ακριβώς αυτή η γνώση των αγγλικών που μας παρέχει τη δυνατότητα να ακουστούμε σε πολλά μέρη της Γης, αν όχι σε όλα.
Παρόλο που η αγγλική γλώσσα έχει κυριαρχήσει ως παγκόσμια γλώσσα, μπορεί να λειτουργήσει όχι ισοπεδωτικά αλλά ως γέφυρα για την κατανόηση και την διάδοση των διαφορετικών πολιτισμικών ταυτοτήτων. Δίνοντας μια κοινή φωνή στις διαφορετικές πολιτισμικές και κοινωνικές ταυτότητες, ενισχύεται η έκφραση και η κατανόηση της διαφορετικότητας και αποκτούν δύναμη και οι μη κυρίαρχοι πολιτισμοί ώστε να έχουν και εκείνοι λόγο στον παγκόσμιο διάλογο, χωρίς να θεωρούνται «εξωτικοί» και απροσπέλαστοι.
Όσο βολικά και να είναι τα καινοτόμα εργαλεία (εφαρμογές) μετάφρασης, η δυνατότητα έκφρασης σε μια κοινή γλώσσα μάς απελευθερώνει σε μια συνδιαλλαγή με έναν ξένο καθώς μπορούμε να επικοινωνήσουμε άμεσα και αυθεντικά. Έτσι, διαμορφώνεται ένα κοινό πεδίο στο οποίο μπορούν να χτιστούν ουσιαστικές κοινωνικές σχέσεις με άτομα που μοιράζονται τα κοινά τους ενδιαφέροντα και τις εμπειρίες, τα διαφορετικά τους ενδιαφέροντα και εμπειρίες συνάμα.
Δε μαθαίνουμε αγγλικά για να συμμορφωθούμε υπό τις δυνάμεις της παγκοσμιοποίησης αλλά για να εκφράσουμε σε όλον τον κόσμο την αλήθειά μας, να μοιραστούμε τον πολιτισμό μας και να επικοινωνήσουμε ουσιαστικά χωρίς διαμεσολαβητές, χωρίς περιορισμούς.
Πηγές
Ηνωμένα Έθνη: Επίσημες Γλώσσες
W3Techs: Στατιστικά Χρήσης Γλωσσών στο Περιεχόμενο Ιστοσελίδων
Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών (CIA): The World Factbook
Ευρωπαϊκός Χώρος Εκπαίδευσης: Η πολυγλωσσία ως βασική ικανότητα
Ηλεκτρονική πλατφόρμα για την εκπαίδευση ενηλίκων στην Ευρώπη: 12 Λόγοι για να μάθω Αγγλικά το 2025
Βρετανικό Συμβούλιο: η Λογοτεχνία είναι ΤΕΛΕΙΑ
Filippi, R., Ceccolini, A., Booth, E., Shen, C., Thomas, M. S. C., Toledano, M. B., & Dumontheil, I. (2022). Modulatory effects of SES and multilinguistic experience on cognitive development: a longitudinal data analysis of multilingual and monolingual adolescents from the SCAMP cohort. International Journal of Bilingual Education and Bilingualism, 25(9), 3489–3506. https://doi.org/10.
Ηλ. Ταχ.: [email protected]
Ελευθερία Σωμαράκη
Καθηγήτρια Αγγλικής Γλώσσας
